جاده اي به سوي يک سيارک
جاده نيمه کاره اي که از سال 69 تا به حال از مجسمه کوهنورد دربند، بيش از يکي دو پيچ دورتر نشده است ؛ اگر جلوتر بيايد، مي رسد به پس قلعه که مه گرفته و سوت و کور مثل مهر خورده روي پيشاني کوه.
پس قلعه را گزارشگرها مي شناسند، وقتي زمستان ها آب در لوله هاي ده يخ مي زند و زنها در سرماي زير 20 درجه رختها را در رودخانه مي شويند يا وقتي اهالي ، زنهاي باردار و بيماران را به خاطر نبود پزشک ، به نردبان مي بندند و از کوه پايين مي آورند، گزارشگرها گاهي از راه مي رسند و از مشکلات مي نويسند.
عکاسها هم پس قلعه را مي شناسند، مي آيند از حمام مخروبه ده ، از مدرسه خالي امير سعيد، از زباله هايي که گردشگران در مسير جا گذاشته اند، يا از جاي خالي درختهايي که سوخته اند، عکس مي گيرند. عکاسها حتي سرنگهاي خالي در راه را هم فراموش نمي کنند.
جاده نيمه کاره اي که از سال 69 تا به حال از مجسمه کوهنورد دربند بيش از يکي دو پيچ دورتر نشده است اگر جلوتر بيايد، به جايي مي رسد که مسوولان نه جزئي از شهر مي شناسندش ، نه روستا و مثل سيارکي پرت افتاده از منظومه شمسي ، به چشم هيچ کس نمي آيد.
پيرهاي پس قلعه مي گويند آن سالها که شهر هنوز پروار نشده بود تا ساکنانش هواي تازه و درخت کم بياورند و آخر هفته ها به دل کوه بزنند، پس قلعه خرم بود، کسي جرات نمي کرد روياي سبز باغهاي ده را کابوس کند. هيچ باغي ديوار نداشت ، حتي فکر سيم خاردار کشيدن دور باغها، اهالي را مي آزارد؛ اما پايتخت که بزرگتر شد، غريبه هاي شهرنشين ، روزگار درختها را سياه کردند.
«ديگر باغي نمانده است». جمال لطفعلي ، يکي از اهالي پس قلعه به درختهاي خشک اشاره مي کند: «باغي نمانده است ، مي آيند وسط باغ چادر مي زنند، درختها را مي سوزانند، زباله مي ريزند، بعد هم مي روند تا هفته بعد!» خاک که پسمانده هاي گشت و گذارهاي خاطره انگيز شهرنشين ها را مکيد، باغ در سوگ درختهاي سوخته خشک شد، ديگر کسي شاخه هاي سنگين و خميده از آلو، توت ، قيسي و گيلاس را نديد.
پس قلعه را گزارشگرها مي شناسند، وقتي زمستان ها آب در لوله هاي ده يخ مي زند و زنها در سرماي زير 20 درجه رختها را در رودخانه مي شويند يا وقتي اهالي ، زنهاي باردار و بيماران را به خاطر نبود پزشک ، به نردبان مي بندند و از کوه پايين مي آورند، گزارشگرها گاهي از راه مي رسند و از مشکلات مي نويسند.
عکاسها هم پس قلعه را مي شناسند، مي آيند از حمام مخروبه ده ، از مدرسه خالي امير سعيد، از زباله هايي که گردشگران در مسير جا گذاشته اند، يا از جاي خالي درختهايي که سوخته اند، عکس مي گيرند. عکاسها حتي سرنگهاي خالي در راه را هم فراموش نمي کنند.
جاده نيمه کاره اي که از سال 69 تا به حال از مجسمه کوهنورد دربند بيش از يکي دو پيچ دورتر نشده است اگر جلوتر بيايد، به جايي مي رسد که مسوولان نه جزئي از شهر مي شناسندش ، نه روستا و مثل سيارکي پرت افتاده از منظومه شمسي ، به چشم هيچ کس نمي آيد.
پيرهاي پس قلعه مي گويند آن سالها که شهر هنوز پروار نشده بود تا ساکنانش هواي تازه و درخت کم بياورند و آخر هفته ها به دل کوه بزنند، پس قلعه خرم بود، کسي جرات نمي کرد روياي سبز باغهاي ده را کابوس کند. هيچ باغي ديوار نداشت ، حتي فکر سيم خاردار کشيدن دور باغها، اهالي را مي آزارد؛ اما پايتخت که بزرگتر شد، غريبه هاي شهرنشين ، روزگار درختها را سياه کردند.
«ديگر باغي نمانده است». جمال لطفعلي ، يکي از اهالي پس قلعه به درختهاي خشک اشاره مي کند: «باغي نمانده است ، مي آيند وسط باغ چادر مي زنند، درختها را مي سوزانند، زباله مي ريزند، بعد هم مي روند تا هفته بعد!» خاک که پسمانده هاي گشت و گذارهاي خاطره انگيز شهرنشين ها را مکيد، باغ در سوگ درختهاي سوخته خشک شد، ديگر کسي شاخه هاي سنگين و خميده از آلو، توت ، قيسي و گيلاس را نديد.
از غروب خانه نشين مي شويم
60 سال پيش حتي سنگهاي پس قلعه هم برکت داشت. هر سنگ سرخي ، پول بود. خيلي از پس قلعه اي ها، کارگران معدن آهن بودند. سنگهاي سرخ که ته کشيد، معدن متروک شد و هر کدام از معدنچيان قديمي ، دکه اي کوچک يا قهوه خانه اي ساختند تا پناه کوهنورداني باشد که به هواي صعود، نرسيده به قله در تاريکي شب گم مي شدند.
اما بعدها، وقتي جمعيت ده به 500 نفر رسيد و تعداد قهوه خانه ها بيشتر شد، حتي 30 هزار گردشگري که در طول هفته پله هاي سنگي سربالايي ده را گز مي کردند، کسب و کار اهالي را رونق ندادند. حالا سالهاست که فقط پنجشنبه ها و جمعه هاي تابستان و بهار، پس قلعه اي ها دلخوشند و منتظر مهمان ، اما روزهاي ديگر، ده خلوت است و کاسبها بيکار. شهري ها، وسط هفته يا در پاييز و زمستان هوس از کوه بالا رفتن نمي کنند. لطفعلي مي گويد: «همان 2 روز هم مردم دست خالي نمي آيند. کسي از ما چيزي نمي خرد.»
کوله پشتي هاي رهگذران که در طول راه خالي مي شود، راه پر مي شود از زباله و بطري هاي کوچک و بزرگ فلزي و پلاستيکي. «تقصير از مردم نيست! تا شيرپلا هم که بالا بروي به زور 5سطل زباله پيدا مي کني...»
گرچه پس قلعه نه جزئي از شهر به حساب مي آيد و نه روستا، شهرداري جمع آوري زباله ها را به عهده گرفته است. لطفعلي مي گويد: «زباله هاي راه را خودمان جمع مي کنيم.
بسيجي ها و کوهنوردها هم کمک مي کنند. شهرداري چي ها زباله هاي اهالي را با قاطر پايين مي برند.»
ميان زباله ها گاهي چيزهاي عجيب و غريب پيدا مي شود. بچه هاي پس قلعه ، ديگر مي دانند که سرنگهاي خالي به چه کار غريبه ها مي آيد و زغالهاي نيم سوز در پناه صخره هاي مسير فقط براي کباب نيست. لطفعلي دزدگيرهاي بلند خانه ها و لامپهاي شکسته سر تيرهاي برق را نشان مي دهد. «از ساعت 9شب به بعد ديگر امنيت نيست. لامپها را شکسته اند. يک شب در ميان هم برق نداريم. تاريکي ، ناامني مي آورد.»
يکي از اهالي تعريف مي کند، شبهاي پنجشنبه و جمعه ، ناشناس ها چرت کوچه ها و مردم را پاره مي کنند، مي گويد: «به همين خاطر از غروب خانه نشين مي شويم.»
اما بعدها، وقتي جمعيت ده به 500 نفر رسيد و تعداد قهوه خانه ها بيشتر شد، حتي 30 هزار گردشگري که در طول هفته پله هاي سنگي سربالايي ده را گز مي کردند، کسب و کار اهالي را رونق ندادند. حالا سالهاست که فقط پنجشنبه ها و جمعه هاي تابستان و بهار، پس قلعه اي ها دلخوشند و منتظر مهمان ، اما روزهاي ديگر، ده خلوت است و کاسبها بيکار. شهري ها، وسط هفته يا در پاييز و زمستان هوس از کوه بالا رفتن نمي کنند. لطفعلي مي گويد: «همان 2 روز هم مردم دست خالي نمي آيند. کسي از ما چيزي نمي خرد.»
کوله پشتي هاي رهگذران که در طول راه خالي مي شود، راه پر مي شود از زباله و بطري هاي کوچک و بزرگ فلزي و پلاستيکي. «تقصير از مردم نيست! تا شيرپلا هم که بالا بروي به زور 5سطل زباله پيدا مي کني...»
|
موقعيت جغرافيايي پس قلعه دهکده پس قلعه در انتهاي ييلاقي سربند و دربند در دو کيلومتري شميران قرار گرفته است. دهکدهپس قلعه با بيش از 200 هکتار مساحت ، از سمت شرق به کوههاي امامزاده قاسم واز غرب به کوههاي درکه ، از سمت شمال به قلعه توچال و از جنوب به سربند و دربند مشرف است. قدمت اين دهکده به پيش از اسلام مي رسد نشانه هاي باقيمانده از تمدن کهن در اطراف و اکناف دهکده شواهد اين ادعا هستند. قبور زرتشتيها در انتهاي آبادي به طرف بند يخچال درمنار چنار قديمي و آثار باقيمانده در مکان فعلي تله سي يژ از محل شاه نشين قصر شاه ميران از امراي عرب شاهد اين مدعاست علاوه بر آن عناوين شيرزادخانه ، شيردره اي ، داراب ،... که بر اماکن اطراف از هخامنشيان مي رساند به گفته ي اهالي دهکده ، در ارتفاعات کوه پس قلعه سنگ نوشته اي وجود داشت که در زمان جنگ جهاني دوم روس ها متن آن را که به زبان آسوري بود ترجمه کردند.
پس قلعه عمدتا به علت منتهي شدن به قله هاي معروف رشته کوه البرز، (توچال ، کولکچال و...) در مجاورت تهران پايگاه صعود کوهنوردان محسوب مي شود. کوههاي اطراف پس قلعه عبارتند از: بنديخچال که از يک صخره بزرگ تشکيل شده و سالها پيش ريزش کرده و در زمستانها برف و باران در ميان درز سنگهاي آن يخ مي زند و به بند يخچال معروف شده است. منبع: پايگاه اطلاع رساني هيات رزمندگان شميرانات |
بسيجي ها و کوهنوردها هم کمک مي کنند. شهرداري چي ها زباله هاي اهالي را با قاطر پايين مي برند.»
ميان زباله ها گاهي چيزهاي عجيب و غريب پيدا مي شود. بچه هاي پس قلعه ، ديگر مي دانند که سرنگهاي خالي به چه کار غريبه ها مي آيد و زغالهاي نيم سوز در پناه صخره هاي مسير فقط براي کباب نيست. لطفعلي دزدگيرهاي بلند خانه ها و لامپهاي شکسته سر تيرهاي برق را نشان مي دهد. «از ساعت 9شب به بعد ديگر امنيت نيست. لامپها را شکسته اند. يک شب در ميان هم برق نداريم. تاريکي ، ناامني مي آورد.»
يکي از اهالي تعريف مي کند، شبهاي پنجشنبه و جمعه ، ناشناس ها چرت کوچه ها و مردم را پاره مي کنند، مي گويد: «به همين خاطر از غروب خانه نشين مي شويم.»
2 ميليارد يا 9 ميليارد
ساکنان پس قلعه کپسول هاي گاز را با قاطر بالا مي آورند. «هر کپسول را 1000 تومان مي خريم. مي بنديم پشت قاطر با 3000 تومان مي رسانيمش بالا. زمستان ها هر هفته دو سه تا کپسول لازم داريم. اين سرما به 20 درجه زير صفر هم مي رسد.»
پس قلعه خانه بهداشت يا پزشک ندارد. زنهاي باردار و بيماران را نمي شود با قاطر پايين آورد، اگر بيمار يا مصدوم هنوز سرپا باشد بايد تا ميدان مجسمه پياده طاقت بياورد وگرنه اهالي او را به نردبان مي بندند و به کمک هم از کوه پايين مي آورند.
پله هاي پس قلعه مبارک است. بعضي از زنهاي باردار روي همين پله ها فارغ شده اند، مثل فريده که دخترش بين راه متولد شد يا گلي که پسرش چند پله مانده به انتهاي راه ، مرد.
اهالي مي گويند: فرماندار شميرانات حتي يک بار هم گذرش به پس قلعه نيفتاده است ؛ اما انگار فرمانداري چندان هم بي خبر از پس قلعه نيست. مهندس محمدرضا نيکخواه ، معاون مالي اداره برنامه ريزي فرمانداري شميرانات معتقد است: «اتمام جاده بايد در اولويت باشد، بعد مي رسيم به ساخت خانه بهداشت ، حمام و ترميم لوله هاي آب.»
پس قلعه اي ها سالهاست چشم دوخته اند به جاده که لودرها آرام آرام به جلو هولش مي دهند. مردم مي گويند: جاده اگر به پس قلعه برسد، شايد معلمي حاضر شود در مدرسه امير سعيد درس بدهد تا بچه مدرسه اي ها مجبور نباشند روزي دو سه ساعت از پله هاي ليز مسير پايين بروند و به شهر برسند، شايد پزشکي هم بيايد و در يکي از اتاقهاي خالي مدرسه از پيرهاي ده احوالي بپرسد. مردم مي گويند جاده اگر به پس قلعه برسد «روستا» آباد مي شود.
نيکخواه مي گويد: «نه ، آنجا روستا نيست. جمعيتش به حد نصاب نمي رسد، اما جاده که بيايد خيلي ها برمي گردند.» مردم مي گويند از سال 69 شهرداري ساخت جاده را شروع کرده است. نيکخواه مي گويد: «از سال 83...» ، مردم مي گويند؛ بيش از 9 ميليارد تومان خرجش شده است. نيکخواه مي گويد: «2ميليارد...»، مردم مي گويند اميدي نيست امسال هم به پس قلعه برسد. نيکخواه مي گويد: «يک ميليارد و 900هزار تومان اعتبار اگر بگيريم ، امسال تمامش مي کنيم....»
پس قلعه خانه بهداشت يا پزشک ندارد. زنهاي باردار و بيماران را نمي شود با قاطر پايين آورد، اگر بيمار يا مصدوم هنوز سرپا باشد بايد تا ميدان مجسمه پياده طاقت بياورد وگرنه اهالي او را به نردبان مي بندند و به کمک هم از کوه پايين مي آورند.
پله هاي پس قلعه مبارک است. بعضي از زنهاي باردار روي همين پله ها فارغ شده اند، مثل فريده که دخترش بين راه متولد شد يا گلي که پسرش چند پله مانده به انتهاي راه ، مرد.
اهالي مي گويند: فرماندار شميرانات حتي يک بار هم گذرش به پس قلعه نيفتاده است ؛ اما انگار فرمانداري چندان هم بي خبر از پس قلعه نيست. مهندس محمدرضا نيکخواه ، معاون مالي اداره برنامه ريزي فرمانداري شميرانات معتقد است: «اتمام جاده بايد در اولويت باشد، بعد مي رسيم به ساخت خانه بهداشت ، حمام و ترميم لوله هاي آب.»
پس قلعه اي ها سالهاست چشم دوخته اند به جاده که لودرها آرام آرام به جلو هولش مي دهند. مردم مي گويند: جاده اگر به پس قلعه برسد، شايد معلمي حاضر شود در مدرسه امير سعيد درس بدهد تا بچه مدرسه اي ها مجبور نباشند روزي دو سه ساعت از پله هاي ليز مسير پايين بروند و به شهر برسند، شايد پزشکي هم بيايد و در يکي از اتاقهاي خالي مدرسه از پيرهاي ده احوالي بپرسد. مردم مي گويند جاده اگر به پس قلعه برسد «روستا» آباد مي شود.
|
اهالي پس قلعه سالهاست چشم دوخته اند به جاده که لودرها آرام آرام به جلو هولش مي دهند |
مثل خواب خرگوشي
آب و هواي کوهستان ، آدمها را مقاوم مي کند. پس قلعه اي ها دوست ندارند در برابر سختي ها سر خم کنند. آب را با خرج خودشان از کوه گرفته اند. راهها را با خرج خودشان شن ريزي مي کنند. پله هاي سنگلاخ و سربالايي را هم هر سال پس از زمستان تعمير مي کنند.
پس قلعه اي ها عادت کرده اند براي ساده ترين خدمات شهري هم هزينه کنند نيکخواه مي گويد: «منطقه بالاتر از ارتفاعات 1800 متر قرار دارد. شهرداري موظف به ارائه کامل خدمات شهري نيست.»
پس قلعه اي ها ناشکر نيستند؛ اما گاهي که به قبرستان سر مي زنند و قلعه مه گرفته «شاه ميران » را روي قله مي بينند، فکر مي کنند کاش پدربزرگ هايشان دره را کمي پايين تر از ارتفاعات 1800 متر مي ساختند، لابد آن وقت قيمت زمينها از هر مترمربع 200-250 هزار تومان به يک تا يک و نيم ميليون تومان نمي رسيد و اهالي مجبور مي شدند اندک دارايي شان را صرف تهيه ابتدايي ترين نيازهاي زندگي کنند.
ساکنان پس قلعه ، مثل کوهي که روستا را گرفته توي مشتش ، مقاوم شده اند، اما روزگار خوش روستايشان مثل خواب خرگوشي کم عمر است ؛ جايي گوشه صفحه حوادث روزنامه ها انگار براي خبري ناگوار از پس قلعه خالي مانده است ، دور نيست که يکي از همين روزها سنگي بزرگ از کوه (که هيچ سازماني وظيفه فنس کشي نقاط خطرناکش را قبول نکرده است) رها شود و جان کسي را بگيرد يا خاک رس سست زير پاي مردم ، با آب باران خمير شود و زمين لغزه اي چند ثانيه اي نيمي از روستا را بپوشاند و اهالي را زنده به گور کند، جايي گوشه صفحه حوادث انگار نام پس قلعه را کم دارد، حتي اگر سنگها و خاک به حال اهالي ده رحمشان بيايد، شايد پل چندده ساله آبادي که آخر هفته ، صدها نفر روي آن راه مي روند و به صداي قژقژ ناجورش مي خندند، در صداي خنده ها از کمر شکسته شود يا خانه هاي گلي و قديمي که روي کوچه هاي باريک طاق زده اند و بوي کاهگل خيسشان بعد از باران ، شهري ها را سرخوش مي کند، روي سر رهگذري خراب شوند.
جايي از صفحه حوادث روزنامه ها انگار براي خبري ناگوار از پس قلعه خالي مانده است!
پس قلعه اي ها عادت کرده اند براي ساده ترين خدمات شهري هم هزينه کنند نيکخواه مي گويد: «منطقه بالاتر از ارتفاعات 1800 متر قرار دارد. شهرداري موظف به ارائه کامل خدمات شهري نيست.»
پس قلعه اي ها ناشکر نيستند؛ اما گاهي که به قبرستان سر مي زنند و قلعه مه گرفته «شاه ميران » را روي قله مي بينند، فکر مي کنند کاش پدربزرگ هايشان دره را کمي پايين تر از ارتفاعات 1800 متر مي ساختند، لابد آن وقت قيمت زمينها از هر مترمربع 200-250 هزار تومان به يک تا يک و نيم ميليون تومان نمي رسيد و اهالي مجبور مي شدند اندک دارايي شان را صرف تهيه ابتدايي ترين نيازهاي زندگي کنند.
ساکنان پس قلعه ، مثل کوهي که روستا را گرفته توي مشتش ، مقاوم شده اند، اما روزگار خوش روستايشان مثل خواب خرگوشي کم عمر است ؛ جايي گوشه صفحه حوادث روزنامه ها انگار براي خبري ناگوار از پس قلعه خالي مانده است ، دور نيست که يکي از همين روزها سنگي بزرگ از کوه (که هيچ سازماني وظيفه فنس کشي نقاط خطرناکش را قبول نکرده است) رها شود و جان کسي را بگيرد يا خاک رس سست زير پاي مردم ، با آب باران خمير شود و زمين لغزه اي چند ثانيه اي نيمي از روستا را بپوشاند و اهالي را زنده به گور کند، جايي گوشه صفحه حوادث انگار نام پس قلعه را کم دارد، حتي اگر سنگها و خاک به حال اهالي ده رحمشان بيايد، شايد پل چندده ساله آبادي که آخر هفته ، صدها نفر روي آن راه مي روند و به صداي قژقژ ناجورش مي خندند، در صداي خنده ها از کمر شکسته شود يا خانه هاي گلي و قديمي که روي کوچه هاي باريک طاق زده اند و بوي کاهگل خيسشان بعد از باران ، شهري ها را سرخوش مي کند، روي سر رهگذري خراب شوند.
جايي از صفحه حوادث روزنامه ها انگار براي خبري ناگوار از پس قلعه خالي مانده است!
+ نوشته شده در یکشنبه دهم تیر 1386ساعت 18:48 توسط کوهنورد
|
